MADANIY MEROS OBYEKTLARINI ASRASH VA MUHOFAZA QILISHNING ZAMONAVIY YONDASHUVLARI
Keywords:
madaniy meros, madaniy meros obyektlari, tarixiy yodgorliklar, muhofaza qilish, asrash, GIS texnologiyalari, monitoring tizimlari, barqaror rivojlanish, barqaror turizm, madaniy turizm, davlat siyosati, , xalqaro hamkorlik, innovatsion yondashuvlar.Abstract
Mazkur annotatsiya madaniy meros obyektlarini asrash va muhofaza qilishning zamonaviy yondashuvlarini ilmiy-nazariy jihatdan yoritishga bag‘ishlangan. Madaniy meros obyektlari xalqning tarixiy xotirasi va milliy o‘zligining muhim tarkibiy qismi hisoblanadi. Ular jamiyatning madaniy rivojlanish darajasini aks ettiradi. Bugungi globallashuv sharoitida madaniy merosni saqlab qolish dolzarb masalaga aylangan. Urbanizatsiya jarayonlarining jadallashuvi tarixiy obidalarga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Ekologik omillar madaniy obyektlarning yemirilishiga sabab bo‘lmoqda. GIS texnologiyalari monitoring jarayonini samarali tashkil etishga xizmat qiladi. Ilmiy tadqiqotlar muhofaza strategiyalarini ishlab chiqishda muhim rol o‘ynaydi. Xalqaro tashkilotlar madaniy merosni asrashda muhim tajribaga ega. Normativ-huquqiy bazaning mustahkamligi muhofaza samaradorligini oshiradi. Davlat siyosati madaniy merosni asrashning asosiy omillaridan biridir. Madaniy merosni saqlash avlodlar o‘rtasidagi uzviylikni ta’minlaydi. U milliy qadriyatlarni mustahkamlaydi. Madaniy meros obyektlarini asrash jamiyat barqarorligiga xizmat qiladi. Ushbu yo‘nalishda doimiy ilmiy izlanishlar zarur. Zamonaviy yondashuvlar madaniy merosni kelajak avlodlarga yetkazish imkonini oshiradi.
References
1. UNESCO. Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage. Paris: UNESCO, 1972.
2. UNESCO. World Heritage and Sustainable Development. Paris: UNESCO Publishing, 2015.
3. UNESCO Institute for Statistics. SDG 11.4.1: Monitoring Progress on Cultural and Natural Heritage Preservation. Montreal, 2023.
4. ICOMOS. The Venice Charter: International Charter for the Conservation and Restoration of Monuments and Sites. Venice, 1964.
5. ICOMOS. The Nara Document on Authenticity. Nara, Japan, 1994.
6. ICCROM. People-Centred Approaches to the Conservation of Cultural Heritage. Rome: ICCROM, 2015.
7. ICCROM. Managing Cultural World Heritage. Rome: ICCROM, 2013.
8. Jokilehto, J. A History of Architectural Conservation. Oxford: Butterworth-Heinemann, 2002.
9. Feilden, B. M. Conservation of Historic Buildings. Oxford: Architectural Press, 2003.
10. Smith, L. Uses of Heritage. London: Routledge, 2006.
11. Timothy, D. J., & Boyd, S. W. Heritage Tourism. Harlow: Pearson Education, 2003.
12. World Bank. Cultural Heritage and Sustainable Tourism: Development Framework. Washington, DC: World Bank Publications, 2018.
13. United Nations Development Programme (UNDP). Culture and Sustainable Development. New York: UNDP, 2020.
14. European Commission. Cultural Heritage in Action: Policies and Practices. Brussels, 2019.
15. Labadi, S., & Logan, W. (Eds.). Urban Heritage, Development and Sustainability. London: Routledge, 2016.
16. Addison, A. C. “Emerging Trends in Virtual Heritage.” IEEE Multimedia, Vol. 7, No. 2, 2000, pp. 22–25.
17. Remondino, F., & Campana, S. 3D Recording and Modelling in Archaeology and Cultural Heritage. Oxford: BAR International Series, 2014.
18. Ashworth, G. J., Graham, B., & Tunbridge, J. E. Pluralising Pasts: Heritage, Identity and Place in Multicultural Societies. London: Pluto Press, 2007.
19. Graham, B., Ashworth, G., & Tunbridge, J. A Geography of Heritage. London: Arnold, 2000.
20. O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi. Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilishga oid normativ-huquqiy hujjatlar. Toshkent, 2022.
