MINTAQAVIY IQTISODIY RIVOJLANISHDA INSON KAPITALINING ROLI VA ISHSIZLIKKA TAʼSIR ETUVCHI OMILLAR
Keywords:
inson kapitali, mintaqaviy iqtisodiyot, ishsizlik, mehnat bozori, taʼlim, bandlik, iqtisodiy oʻsish, investitsiya.Abstract
Maqolada mintaqaviy iqtisodiy rivojlanishda inson kapitalining oʻrni hamda mehnat bozoridagi ishsizlikka taʼsir etuvchi omillar tahlil qilingan. Inson kapitali nazariyasining asosiy qoidalariga tayangan holda, taʼlim, sogʻliqni saqlash va malaka inson kapitalining sifatini belgilovchi omillar sifatida koʻrib chiqilgan hamda ularning mintaqa iqtisodiyotiga taʼsir kanallari tasniflangan. Tadqiqotda ishsizlikning tarkibiy, friksion va davriy turlari ajratilib, unga taʼsir etuvchi demografik, taʼlim-malaka nomutanosibligi, investitsiya va institutsional omillar tizimlashtirilgan. Tahlil natijalari inson kapitaliga qilinadigan sarmoyalar bilan ishsizlik darajasi oʻrtasida teskari bogʻliqlik mavjudligini koʻrsatadi: inson kapitalining sifati yuqori boʻlgan mintaqalarda bandlik darajasi ham yuqori boʻladi. Maqola xulosasida mintaqalarda inson kapitalini rivojlantirish va ishsizlikni kamaytirishga qaratilgan amaliy takliflar ishlab chiqilgan.
References
1. Schultz, T. W. Investment in Human Capital // The American Economic Review. – 1961. – Vol. 51, No. 1. – P. 1–17.
2. Becker, G. S. Human Capital: A Theoretical and Empirical Analysis. – New York: Columbia University Press, 1964. – 187 p.
3. Mincer, J. Schooling, Experience and Earnings. – New York: National Bureau of Economic Research, 1974. – 152 p.
4. Lucas, R. E. On the Mechanics of Economic Development // Journal of Monetary Economics. – 1988. – Vol. 22, No. 1. – P. 3–42.
5. Romer, P. M. Endogenous Technological Change // Journal of Political Economy. – 1990. – Vol. 98, No. 5. – P. 71–102.
6. World Bank. The Human Capital Index 2020 Update: Human Capital in the Time of COVID-19. – Washington, DC: World Bank, 2020. – 254 p.
7. OECD. Human Capital: How What You Know Shapes Your Life. – Paris: OECD Publishing, 2007. – 128 p.
8. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining «2022–2026-yillarga moʻljallangan Yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasi toʻgʻrisida» gi Farmoni. – Toshkent, 2022.
9. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi maʼlumotlari. – Toshkent, 2024. – [Elektron resurs]: www.stat.uz.
10. Иванова Е. В. Человеческий капитал и региональное развитие // Региональная экономика: теория и практика. – 2019. – № 4. – С. 45–58.
