O‘ZBEK VA INGLIZ TILLARIDA MAQOL VA MATALLARNING ASSOTSIATSIYALANISHI
Keywords:
maqol va matallar, lingvoassotsiativ tahlil, assotsiativ maydon, milliy donolik, o‘zbek tili, ingliz tili, kognitiv semantika, lingvomadaniyatshunoslik.Abstract
Maqolada o‘zbek va ingliz tillarida maqol va matallar lingvoassotsiativ tahlil nuqtai nazaridan chuqur o‘rganiladi. Maqol va matallar xalqning asrlar davomida to‘plangan donoligi, axloqiy qadriyatlari va dunyoqarashini saqlovchi eng muhim lingvistik birliklar sifatida ko‘rib chiqiladi. Psixolingvistika, kognitiv lingvistika va lingvomadaniyatshunoslikning nazariy asoslariga tayanib, ikki tilning maqol-matallar tizimlaridagi assotsiativ mexanizmlar qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, o‘zbek maqollari ko‘proq metaforik-ramziy, kollektiv va ta’limiy xususiyatga ega bo‘lsa, ingliz matallari pragmatik, individual va ijtimoiy tajribaga asoslanadi. Maqola tarjima nazariyasi, til o‘qitish, madaniyatlararo muloqot va sun’iy intellekt tizimlarida qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan xulosalar beradi.
References
1. Karaulov, Yu. N. (1987). Assotsiativ maydon va tilshunoslik. Nauka. (p. 23–178).
2. Maslova, V. A. (2001). Lingvomadaniyatshunoslik. Akademiya. (p. 45–189).
3. Luriya, A. R. (1979). Tafakkur va nutq. Progress. (p. 67–201).
4. Gibbs, R. W. (1994). The poetics of mind. Cambridge University Press. (p. 134–267).
5. Lakoff, G., & Johnson, M. (1980). Metaphors we live by. University of Chicago Press. (p. 3–145).
6. Xidirova, G. (2024). Maqollarning assotsiativ maydoni. Tilshunoslik jurnali, 16(1), 23–56.
7. Erkinova, M. (2023). O‘zbek maqollari lingvoassotsiativ tahlilda. TSUULL. (p. 12–98).
8. Norrick, N. R. (1985). How proverbs mean. Mouton. (p. 45–134).
9. Teliya, V. N. (1996). Russkaya frazeologiya. Shkola. (p. 78–189).
10. Shirinova, Y. T. (2023). Psixolingvistikada maqol va matallar. Ilmiy konferensiya materiallari. (p. 15–67).
