IQLIM O‘ZGARISHINING MILLIY IQTISODIYOTGA TA’SIRI VA UNI KAMAYTIRISHNING IQTISODIY MEXANIZMLARI
Keywords:
iqlim o‘zgarishi, milliy iqtisodiyot, yashil iqtisodiyot, uglerod emissiyasi, suv tanqisligi, iqtisodiy mexanizm, energiya samaradorligi, yashil investitsiya, ekologik soliq, O‘zbekiston.Abstract
Ushbu maqolada iqlim o‘zgarishining O‘zbekiston milliy iqtisodiyotiga ta’siri hamda uning salbiy oqibatlarini kamaytirishning iqtisodiy mexanizmlari tahlil qilinadi. Iqlim o‘zgarishi qishloq xo‘jaligi, suv resurslari, energetika, sanoat, transport, aholi salomatligi va hududiy rivojlanishga bevosita hamda bilvosita ta’sir ko‘rsatadi. O‘zbekiston sharoitida suv tanqisligi, qurg‘oqchilik, ekstremal issiqlik, chang bo‘ronlari, Orolbo‘yi ekologik muammolari va energiya resurslaridan yuqori darajada foydalanish iqtisodiy barqarorlikka jiddiy xavf tug‘diradi. Maqolada yashil iqtisodiyotga o‘tish, energiya samaradorligini oshirish, qayta tiklanuvchi energiya manbalarini kengaytirish, ekologik soliqlar, uglerod narxlash mexanizmlari, yashil investitsiyalar, davlat-xususiy sheriklik va iqlim sug‘urtasi kabi iqtisodiy vositalar ilmiy jihatdan asoslanadi.
References
1. World Bank. (2023). Uzbekistan Country Climate and Development Report.
2. Republic of Uzbekistan. (2025). Third Nationally Determined Contribution under the Paris Agreement.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. (2019). 2019–2030-yillar davrida O‘zbekiston Respublikasining “yashil” iqtisodiyotga o‘tish strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida PQ-4477-son qaror.
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. (2022). 2030-yilgacha O‘zbekiston Respublikasining “yashil” iqtisodiyotga o‘tishiga qaratilgan islohotlar samaradorligini oshirish bo‘yicha chora-tadbirlar to‘g‘risida PQ-436-son qaror.
5. UNFCCC. (2025). Uzbekistan Third NDC.
6. Asian Development Bank, & World Bank Group. (2021). Climate risk country profile: Uzbekistan. Asian Development Bank. https://www.adb.org/publications/climate-risk-country-profile-uzbekistan
7. International Monetary Fund. (2019). Fiscal policies for Paris climate strategies—From principle to practice. International Monetary Fund. https://doi.org/10.5089/9781498311717.007
8. Intergovernmental Panel on Climate Change. (2023). Climate change 2023: Synthesis report. Contribution of Working Groups I, II and III to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. IPCC. https://doi.org/10.59327/IPCC/AR6-9789291691647
9. Nordhaus, W. D. (2013). The climate casino: Risk, uncertainty, and economics for a warming world. Yale University Press.
10. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. (2019, October 4). 2019–2030-yillar davrida O‘zbekiston Respublikasining “yashil” iqtisodiyotga o‘tish strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida (PQ-4477-son qaror). Lex.uz. https://lex.uz/docs/-4539502
11. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. (2022, December 2). 2030-yilgacha O‘zbekiston Respublikasining “yashil” iqtisodiyotga o‘tishiga qaratilgan islohotlar samaradorligini oshirish bo‘yicha chora-tadbirlar to‘g‘risida (PQ-436-son qaror). Lex.uz. https://lex.uz/uz/docs/-6303230
12. Republic of Uzbekistan. (2025). Third nationally determined contribution of the Republic of Uzbekistan under the Paris Agreement. United Nations Framework Convention on Climate Change. https://unfccc.int/sites/default/files/2025-11/Uzbekistan%20Third%20NDC.pdf
13. Stern, N. (2006). The economics of climate change: The Stern review. Cambridge University Press.
14. Tol, R. S. J. (2009). The economic effects of climate change. Journal of Economic Perspectives, 23(2), 29–51. https://doi.org/10.1257/jep.23.2.29
15. World Bank. (2023). Uzbekistan country climate and development report. World Bank Group. https://www.worldbank.org/en/country/uzbekistan/publication/ccdr
